|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
        Â
Medeni Kanunun 713 üncü maddesindeki olaÄŸanüstü zamanaşımı ile (zilyetlikle) gayrimenkul kazanımı ve Kadastro Kanununun 22 nci maddesinde açıklanan tespit dışı kalan yerlerin tescili iÅŸlemi bu pozisyon kapsamında deÄŸerlenÂdirilmelidir.        Â
Deniz, göl ve nehir kıyılarında doldurma suretiyle oluÅŸan araziler Hazineye ait kabul edildiÄŸinden günümüzde doldurma suretiyle gerçek kiÅŸiler ile özel hukuk tüzel kiÅŸilerinin gayrimenkul iktisapları mümkün deÄŸildir. İlgi: Tapu K. 8, Kıyı K.7   Â
Gayrimenkullerin ve mirasçılara intikali mümkün olan (intifa ve sükna dışındaki) üst, geçit, kaynak gibi mülkiyetten baÅŸka ayni hakların mirasçılara iÅŸtirak halinde veya doÄŸrudan doÄŸruya müşterek mülkiyet olarak intikalinde binde 9 oranında harç alınır. (İntikalin tescili için veraset ve intikal vergisinin tahakkuk ve tahsili beklenmemekle birlikte tescil tarihinden itibaren 15 gün içinde ilgili vergi dairesine bildirim yapılır ve intikali yapılan gayrimenkule veya hisseye isabet eden veraset ve intikal vergisi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağı yapılamaz ve üzerinde herhangi bir ayni hak tesis edilemez.) Rucü ÅŸartıyla yapılan bağışlamalarda bağışlananın bağışlayandan önce ölmesi halinde bağışdan rücu edilebilir. Bu rücu hakkı kullanılarak gayrimenkulün eski malik adına tescili istendiÄŸinde, Vasiyetnamelerin infazında, Milli Piyango İdaresi’nin izniyle yapılan piyango çekiliÅŸlerinde ve ikramiye dağıtımlarının sonucunda talihlilere gayrimenkul isabet ettiÄŸi taktirde piyango ve ikramiye suretiyle iktisap edilen bu gayrimenkullerin talihliler adına tescilinde, Yukarıdaki pozisyon oranında harç alınmalıdır. İlgi: MK.599, TST.21, BK.242, MK.531    Â
      Gayrimenkulün bağışlanması mümkün olduÄŸu gibi, mülkiyetten baÅŸka ayni hakların da bağışlanması mümkündür. İvazsız (bedelsiz) surette mülkiyetten baÅŸka ayni hak (intifa, geçit, kaynak, üst hakkı) tesisi bağışlama anlamına gelir. İvazsız intifa hakkı tesisinde taşınmazın emlak beyan deÄŸerinin 2/3’ ünün binde 54’ü oranında harç tahsil edilir. (İvazsız olarak irtifak ve intifa hakları ile gayrimenkul mükellefiyeti tesisi ve bunlardan devri caiz olanların ivazsız devrine iliÅŸkin resmi senetler dolayısıyla bu hakları edinenler ile devir alanlardan (2003 yılı için 4.640.000 TL.) maktu damga vergisi alınır.) Bağış harcının mükellefi lehine bağış yapılan kiÅŸidir. Bağışlama ivazsız bir iktisap olduÄŸundan veraset ve intikal vergisinin tahsili için tescil tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde ilgili vergi dairesine bildirimde bulunmak gerekir Ayrıca bağış suretiyle iktisap edilen taşınmazların veraset ve intikal vergisi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağı yapılamaz ve üzerinde herhangi bir ayni hak tesis edilemez (TKGM.Gn.1469). Taşınmazın tümü deÄŸil de paylı olarak bağışlanmasında; harç matrahı, taşınmazın kayıtlı deÄŸerinden bağışlanan paya isabet eden miktar olacaktır. Rehinle takyit edilmiÅŸ taşınmazların bağışlanmasında bağışlama yapıldığı anda borçtan hiç ödeme yapılmamış ise tümü, kısmen ödeme yapılmış ise kalanı beyan deÄŸerinden indirilir ve deÄŸerin artanı matrah kabul edilir (TKGM.Gn.1479). İntifa hakkından kanuni mirasçılar dışında kalan kuru mülkiyet sahibi lehine ivazsız feragat halinde (emlak beyan deÄŸerinin 2/3’ünden az olmamak üzere) bildirilen deÄŸer üzerinden binde 54 harç alınır. İntifa hakkı sahibinin bu hakkından kanuni mirasçı olan kuru mülkiyet sahibi lehine ivazsız feragat etmesi halinde sadece maktu terkin harcı tahsil ettirilmesi gerekmekte olup, diÄŸer taraftan 7338 sayılı kanun uyarınca veraset ve intikal vergisi tarh ve tahakkukuna esas olmak üzere 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 150 nci maddesi gereÄŸince durum ilgili vergi dairesine duyurulÂmalıdır. Süreli intifa hakkında sürenin dolması halinde (taşınmazın emlak beyan deÄŸerinin 2/3’ünden aÅŸağı olmamak üzere) bildirilen deÄŸer üzerinden kuru mülkiyet sahibinden binde 54 harç alınır. İlgi: BK.234, MK.796     Â
Dalyan, balıkların toplu olarak geçtikleri sahil civarında ve belli bir yerde aÄŸlarla çevrilen deniz ve göl üzerindeki avlanma alanıdır. Voli Mahali (yeri), sahillerden deniz ve göle açılan aÄŸların çevrelediÄŸi yerdir. Dalyan ve voli sahiplerinin deniz ve göllerin zemini üzerinde mülkiyet hakları olmadığı gibi bu yerlerde balık avlamaktan baÅŸka bir hakları da yoktur. Yürürlükteki mevzuata göre bu haklar yeniden kurulamamakla beraber, bu hakka konu olacak deniz ve ya göl kısmının idari yoldan Hazine adına tescilinden sonra 49 yıllığına kiralama veya daimi ve müstakil üst hakkı ÅŸeklinde aynı amacı karşılayacak haklar kurmak mümkündür. İlgi: TST.62, MK.un Uygulama Åžekli K.18, MK.827 vd.     Â
  Bu fıkrada her ne kadar taksimden de söz edilmiÅŸ ise de taksim için harç oranını genel bir ÅŸekilde Binde 9 olarak kabul etmemek gerekir. Zira bu pozisyonun b ve c fıkralarında taksim konusu ayrıca ele alınmış ve ortak mülkiyetin oluÅŸma biçimine göre ayırım getirilmiÅŸ ve ayrı oranlarda harç alınacağı hükme baÄŸlanmıştır. Bu nedenle (a) fıkrasının sadece ifraz ve birleÅŸtirme için nazara alınması gerekmektedir. (Ayrıca, İfraz ve birleÅŸtirme beyannamelerine her yıl için maktu olarak belirlenen tutarda damga pulu yapıştırılması gerekir.) İfraz ve birleÅŸtirme harcı bu iÅŸlemlere giren parsellerin iÅŸlemden önceki deÄŸerleri üzerinden hesaplanır.      İlgi: TST.65,75     Â
  Taksim harcının oranı ortak mülkiyeti oluÅŸturan sebebe göre deÄŸiÅŸmektedir. Ortak mülkiyet miras yoluyla oluÅŸuyorsa, terekeye dahil taşınÂmazÂların iÅŸtirak halinde mülkiyet aÅŸamasında iken kanuni veya mansup (atanÂmış) mirasçılar arasında yapılacak aynen veya ifrazen taksiminde Binde 9, İmar uygulaması sonucu ÅŸuyulanan parsellerin paydaÅŸlar arasında yapılacak aynen veya ifrazen taksiminde taşınmazların kayıtlı deÄŸerleri üzerinden binde 9 oranında harç alınır. Taksimin rızaen veya hükmen yapılması arasında fark yoktur. İlgi: TST.70, MK.699,703, İmar K.18    Â
Miras ve imar ÅŸuyulandırması dışında kalan satış, bağış trampa gibi bir hukuki iÅŸlem sonucunda müştereken iktisap edilen (veya müşterek mülkiyete geçilmiÅŸ olan) taşınmazların rızaen veya hükmen taksiminde, taşınmazların kayıtlı deÄŸerleri üzerinden binde 3.6 taksim harcı alınması gerekir. (Åžunu da önemle belirtelim ki, iki ve daha çok kiÅŸi tarafından bir kısım ÅŸayi payına sahip bulunulan taşınmazlardaki ÅŸayi payın, birisine bırakılması yolu ile her paydaşın bir taşınmazdaki paya sahip kılınması trampa olur. Bu iÅŸlemin taksim olabilmesi ve taşınmazdaki ÅŸuyulu halin giderilmesi için diÄŸer pay sahiplerinin de taksime katılması gerekir Bu saÄŸlanamadığı taktirde iÅŸlem, bir taşınmazdaki ÅŸayi payın diÄŸerindeki payla trampası olacağından bu çeÅŸit iÅŸlemlerden taksim harcı deÄŸil, trampa edilen paylar için beyan edilecek rayiç deÄŸerinden Binde 15 oranında harç alınması gerekir. Şu kadar ki, muristen intikal eden ve terekeye dahil bulunan tam ve hisseli taşınmazların varisler arasında taksimini ve miras ÅŸirketinin tasfiyesini gerektiriyorsa, iÅŸleme muristen gayri pay sahiplerinin katılmasının aranılması gerekmez ve iÅŸlemin taksim olarak kabulü icap eder. Ancak, iÅŸlemin, varislerin tümü tarafından istenilmiÅŸ olması yahut Medeni Kanunun 676 ıncı maddesi uyarınca sözleÅŸme yapılmış bulunması veyahutta mahkemece karara baÄŸlanÂması gerekmektedir. Varislerden bir kısmının terekeye dahil taşınmazlardaki mevrüs (miras kalmış) paylarını karşılıklı deÄŸiÅŸtirmeleri ise taksim olarak düşünülemez).    Â
İpotek iÅŸlemlerinde tapu kütüğüne tescil edilen ipotek alacağının miktarı üzerinden binde 3.6 tapu harcı, binde 7.5 damga vergisi tahsil edilmektedir. Harç ve damga vergisini krediyi alarak ipotek yaptıran kiÅŸi ödemektedir. Bu da genelde gayrimenkul malikidir. Kanuni ipoteklerde de harç ve damga vergisi oranı aynıdır. Ancak bu kez kanuni ipotek talebinde bulunan bu masrafları ödeyecektir. İpoteÄŸin resmi senet veya taraflar arasında düzenlenen kredi sözleÅŸmesine istinaden tesisi arasında fark yoktur. Ziraat Bankası tarafından verilen tarımsal krediler nedeniyle tesis edilen zirai ipoteklerde binde 3.6 tapu harcı tahsil edilmektedir. Binde 7.5 damga vergisinden zirai ipoteklerde muafiyet vardır. Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankasınca çiftçiye, Tarım Kredi ve Satış Kooperatifleri ile birliklerine açılacak kredilerle bunlara ait ipotek muameleleri ile muhtaç çiftçiye yapılacak dağıtımlarla ilgili her türlü kağıtlar damga vergisinden muaftır (Bkz. Damga Vergisi K. 2 sayılı Tablo). 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanununun 19. maddesine göre ortakların kooperatifleriyle yapacağı her türlü iÅŸlemler ve kooperatif lehine yapacakları ipotek ve rehinler her türlü harç ve vergiden muaftır. Kooperatif bölge ve merkez birlikleri de yapacakları ipotek iÅŸlerinde harçtan, sermaye ve taşınmaz malları, satın aldıkları ve alacaklarını tahsil gayesi ile mülk edindikleri taşınmaz malları ve bunların borcunu ödeyen eski sahiplerine iadesi bütün vergi ve harçlardan muaftır.  T.Halk Bankasınca, esnaf kefalet ve sanatkar kooperatifleri ve ortaklarına ve bu kooperatiflerin kendi ortaklarına açacağı her çeÅŸit kredi iÅŸlemlerine iliÅŸkin ipotek iÅŸlemleri harca tabi olup, damga vergisinden muaftır. Bankaların ipotek iÅŸlemlerinde bankanın ipotek sözleÅŸmesinde verilen kredi tutarı belirtilmiÅŸ ise ipotek miktarı deÄŸil, bu kredi miktarı üzerinden harcın hesaplanması gerekir. İlgi: TST.30, MK.850 İpotekte borç miktarının deÄŸiÅŸtirilmesi: Önceden tesis edilmiÅŸ ipotek de borç miktarının arttırılması veya azaltılması mümkündür. Azaltılması sadece alacaklının yazılı istemine istinaden yapılır ve terkin harcı alınır. İlave suretiyle belirtme yapılır. Borç miktarının arttırılmasında (ilave ipotek yapılmasında) ise, bu durum esas sözleÅŸmenin tadili (deÄŸiÅŸikliÄŸi) mahiyetinde sayılacağından Tapu Kanununun 26.maddesine göre resmi senet düzenlenmesi gerekecektir. Bu resmi senede istinaden ipotek sütununun düşünceler sütununda ilave ÅŸeklinde belirtme yapılır ve bu ilaveye bakılması için ipoteÄŸin alacak miktarı sütununa bir iÅŸaret konur. Örnek: D.B: 1.3.5 1-A İlave: Borç miktarı 1 milyar arttırılarak 11 milyar liraya çıkarılmıştır. Tarih. Yev. Borç miktarının arttırılması halinde Harçlar Kanununa ekli 4. sayılı tarifenin 7/b pozisyonu gereÄŸince sadece artan borç miktarı (yukarıdaki örnekte artan 1 milyar lira üzerinden) binde 3.6 tapu harcı ve binde 7.5 oranında damga vergisi tahsil edilir.         Â
İpoteÄŸe dahil birden fazla gayrimenkullerden birinin veya birkaçının serbest bırakılması ve/veya mevcut ipoteÄŸe bir veya birden fazla gayrimenkulün dahil edilmesi mümkündür.             a) İpotekten kurtarma: İpoteÄŸe dahil gayrimenkullerden bir veya birkaÂçının serbest bırakılması (ipotekten kurtarılması) halinde ipotek alacaklısının beyanı alınarak tescil istem belgesi düzenlenir. Ancak müşterek ipotekten sonraki bir yevmiye ile ipotek dışı bırakılacak taşınmaz mal dışındaki taşınmazlar üzerinde tesis edilmiÅŸ ipotekler varsa onların yazılı muvafakatlarının alınması gerekir. Zira, taşınmazlardan birinin müşterek ipoteÄŸin kapsamından çıkarılması ile diÄŸer taşınmazların satılma riski artmaktadır. Müşterek ipotekten önce tesis edilmiÅŸ ipotek alacaklılarının ise muvafakatını almaya gerek yoktur. Zira taşınmaz satılsa dahi onların hakları müşterek ipoteÄŸe göre öncelikli olacaktır. İpotek, serbest bırakılan gayrimenkulün kütük sayfasından terkin edilerek, diÄŸer gayrimenkullerin sayfalarındaki (düşünceler sütunundaki) bu sayfaya yapılan yollama çizilir. İlave ÅŸeklinde yeni belirtme yapılır. Sadece terkin harcı alınır. Örnek 1-A İlave: Müşterek ipotekten .. sayfadaki .. ada … parsel serbest bırakılmıştır. Tarih-Yev. b) İpoteÄŸe gayrimenkul (teminat) ilavesi: İpoteÄŸe yeni bir gayrimenkul ilave edilmesi halinde resmi senet düzenlenir ve binde 3.6 tapu harcı ile binde 7.5 damga vergisi tahsil edilir.  c) İpotek vadesinin uzatılması veya tenzili: Bu durumda tapu harcı alınmaz. Sadece binde 7.5 damga vergisi alınır. Vadenin üzeri kırmızı mürekkeple çizilir ve düşünceler sütununda ilave ÅŸeklinde açıklama yapılır. Örnek: 1-A İlave: İpoteÄŸin vadesi ….. ay/yıl uzatılmış (azaltılmıştır) Tarih-Yev.          d) Alacağın temlik ve ipoteÄŸin devri: Tapu harcı alınmaz, sadece binde 7.5 damga vergisi alınır. Alacağın temliki noterce düzenlenmiÅŸ ise ayrıca damga vergisi de alınmaz.  e) İpotek kayıtlarının tadilini (deÄŸiÅŸikliÄŸini) gerektiren diÄŸer iÅŸlemler: Kanımızca tapu harcı alınmaz sadece binde 7.5 damga vergisi alınır. DeÄŸiÅŸiklik (tadil) ile düzeltme (tashih) farklı olduÄŸundan ipoteÄŸin tesisi sırasında yapılmış olan hataların tashihinde ise damga vergisi deÄŸil, onbinde 5 oranında tapu harcı alınır. ÖrneÄŸin, faiz oranı deÄŸiÅŸikliÄŸi, tesis edilmiÅŸ ipoteÄŸe serbest dereceden yararlanma hakkı tanınması gibi.    Â
Tesis edilmiÅŸ ipoteklerde mevcut ipotek derecelerinin sonradan deÄŸiÅŸtirilÂmesi, indirilmesi veya yükseltilmesi mümkündür. 1. derecede bulunan ipotek 3. dereceye indirilebilir. 3. derecede bulunan ipotek 1. dereceye yükselÂtilebilir. Derece ipoteÄŸin esaslı unsurlarından olduÄŸundan, derece deÄŸiÅŸikliÂÄŸinde resmi senet düzenlenmesi gerekir. Derece yükselmesinde yükselen ipoteÄŸin yükseleceÄŸi yerde boÅŸ olan alacak miktarını da aÅŸmaması gerekir. AÅŸması halinde aÅŸan miktar için (yükselerek önüne geçtiÄŸi ipoteklerin) muvafakatını aramak zaruridir. Derece yükseltilmesi genelde serbest dereceden yararlanma hakkı bulunmayan ipoteÄŸin, önündeki derece boÅŸalınca oraya ilerlemesi için uygulanmaktadır.                                          Derece indirilmesi için, muvafakata gerek yoktur. Derece deÄŸiÅŸikliÄŸinde deÄŸiÅŸen derece kırmızı mürekkeple çizilerek hemen üstüne yeni derecesi mavi mürekkeple yazılır. Ayrıca bu deÄŸiÅŸiklik ilave ÅŸeklinde ipoteÄŸin düşünceler sütununda gösterilir. Örnek: 3-C ilave: İpoteÄŸin derecesi 1. dereceye yükseltilmiÅŸtir. Tarih-Yev. Derecenin indirilmesi veya yükseltilmesinde ipotek alacağı miktarı üzerinden binde 1.8 harç, binde 7.5 oranında da damga vergisi tahsil edilir. (Not: İpotekte derece deÄŸiÅŸikliÄŸi günümüzde hemen hemen hiç uygulanamaÂmaktadır. Bunun da nedeni harç ve damga vergisi toplamının yeni bir ipotek kadar olmasındandır. Bu oranlarda indirim yapılması gerektiÄŸi kanısındayız.) İlgi: MK.870 Â
Medeni Kanunun 1011 inci maddesinde ayni bir hakkının mevcut olduÄŸu iddiasında bulunanlar ile tescil için aranan belgeleri eksik olanların geçici tescil ÅŸerhi (muvakkat tescil) verdirebileceÄŸi belirtilmiÅŸ, Tapu Sicil Tüzüğünün 58 inci maddesinde de bu geçici ÅŸerhin mal sahibi ve ilgililerin istemi veya mahkeme kararıyla yapılacağı açıklanmıştır. Her iki halde de istem belgesi düzenlenir. Geçici tescil ÅŸerhi ister mal sahibi ve ilgililerin isterse mahkeme kararıyla yapılsın binde 1.8 harç tahsil edilmelidir.    Â
a. Mal rejimi sözleÅŸmelerinin ÅŸerhinde (MK.203 vd.), b. Mal ortaklığının tescilinde (MK.256), c.SözleÅŸmeden doÄŸan ÅŸufa, iÅŸtira, vefa haklarının ÅŸerhinde (MK.732,735), d. Aile yurdu kurulmasında (MK.386), e. Artmirasçı atanmasında (MK.521), Kayıtlı deÄŸer üzerinden binde 5.4 tapu harcı tahsil edilir.    Â
Hasılat kirasında, kira karşılığı olarak üretilecek veya yetiÅŸtirilecek mal yahut eÅŸya gösterildiÄŸi takdirde kiraya karşılık verilecek mal veya eÅŸyanın tutarı ilgililere beyan ettirilmeli ve harç beyan edilecek bedel üzerinden hesaplanmalıdır. Döviz üzerinden yapılan kiralarda, talep günündeki Merkez Bankası döviz kuru üzerinden kira alacağı Türk Lirasına çevrilerek harç hesaplanmalıdır. (Kira sözleÅŸmesi noter tarafından düzenlenmiÅŸse damga pulları noterce muhafaza edilen nüshasına yapıştırılacağından, tapuya gelen nüshada buna dair bir açıklama varsa, damga vergisi açısından baÅŸkaca bir iÅŸlemi gerektirmez. Aksi halde mukavele süresine göre kira bedeli toplamı üzerinden binde 1.5 damga vergisinin kira sözleÅŸmesi üzerine damga pulu yapıştırılarak tamamÂlattırılması ve iptali gerekir (TKGM.Gn.1450). İlgi: BK.255, TST.55    Â
Teferruat olarak tapu siciline kaydı istenilen eÅŸya çeÅŸitli olduÄŸu takdirde malik, her birinin deÄŸerini ayrı ayrı göstermeli ve fakat harç bunların toplamından hesaplanmalıdır. Teferruatın beyanlar sütununa kaydı için istem belgesi düzenlenir. İlgi: MK.621, TST.61         Â
Satış vaadi: Noterlerce düzenlenen satış vaadi sözleÅŸmeleri taraflardan biri isterse tapu siciline ÅŸerh verilir. Döviz üzerinden yapılan satış vaadlerinde, talep günündeki Merkez Bankası döviz kuru üzerinden satış vaadi bedeli Türk Lirasına çevrilerek harç hesaplanmalıdır. İrtifak hakkı tesisi vaadi: Gayrimenkulün mülkiyetinin devri vaad olunabileceÄŸi gibi gayrimenkul üzerinde irtifak hakkı (üst, kaynak, intifa, sükna, geçit v.s.) kurulması da vaad olunabilir (Tapu K.26). İrtifak hakkı vaadi de satış vaadindeki gibi ÅŸerh verilebilir. Vaadin ivazlı veya ivazsız olmasında bir fark yoktur. Åžerh için alınacak harç oranı binde 5.4’ dür. SözleÅŸmede bedel yazılı deÄŸil ise, kayıtlı deÄŸer üzerinden, sözleÅŸmede bedel yazılı ise bu bedel ile kayıtlı deÄŸerin yüksek olanından harç hesaplanır. Kat karşılığı inÅŸaat hakkının ÅŸerhi: Noterlerce düzenlenen kat karşılığı inÅŸaat hakkı, bir mülkiyet devir vaadi mahiyetinde olduÄŸundan satış vaadi gibi bir ön akittir. Satış vaadinde olduÄŸu gibi taraflardan biri isterse tapu kütüğüne ÅŸerh edilebilir (MK.1009, TST.55/c). Kat karşılığı inÅŸaat ÅŸerhi satış vaadi gibi nitelenÂdirildiÄŸinden ÅŸerh için binde 5.4 harç alınması gerekmektedir. Harç arsanın emlak beyan deÄŸerinden aÅŸağı olmamak üzere, beyan edilen deÄŸer üzerinden hesaplanır. Bağışlama vaadi: Noterlerce düzenlenen gayrimenkul ve irtifak haklarının bağışlanması vaadi sözleÅŸmeleri gayrimenkul malikinin istemiyle tapu kütüğüne ÅŸerh edilebilir (TST.55/c). Bağışlama vaadinin ÅŸerhinde harç oranıÂnın ne olacağı belirgin deÄŸildir. Harçlar Kanununa ekli (4) sayılı tarifeyle bu konuda açık bir harç öngörülmemiÅŸtir. Kanımızca bu tarifede yapılacak bir deÄŸiÅŸiklikle satış vaadinde olduÄŸu gibi bağışlama vaadi için binde 5.4 harç tahsilinin öngörülmesi faydalı olacaktır. İlgi: TST.55, BK.238     Â
Bu pozisyon gereÄŸince alınacak harç vergi dairesince tahsil edilecektir. Bu nedenle vergi dairesince harç alınan yapılar dolayısıyla tapu sicilinde yapılacak, cins deÄŸiÅŸikliÄŸi iÅŸlemi için, ayrıca harç alınmayacaktır. Harcın vergi dairesince tahsil edildiÄŸinin belgelendirilmesi yeterlidir. Emlak Vergisi Kanununun 27. Maddesinde belirtilen ek süreler içinde emlak vergisi beyannamesi verilmemiÅŸ ve tapuda cins deÄŸiÅŸikliÄŸi yapılmamış olanlarda bu pozisyona göre vergi dairesince alınacak harç %50 fazlasıyla alınır.    Â
Yukarıdaki fıkra uyarınca hesaplanacak harç, emlak vergisi beyannaÂmesinin verilmesi gereken süre içinde, ÅŸekli ve muhtevası Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit edilecek bir beyanname ile beyan edilir ve beyanname verme süresi içinde ödenir. Cins deÄŸiÅŸikliÄŸi nedeniyle verilmesi gereken beyannamenin kanuni sürenin sonuna kadar verilmemesi halinde harç vergi dairelerince cezalı olarak tarh olunur. Tapu siciline tescil yapılmaması halinde de bu harcın tahsili aynı esaslar dahilinde yürütülür. İlgi: TKGM Gn.1997/8       Â
Kanuni veya sözleÅŸmeden doÄŸan ÅŸufa hakkının kullanılması (üçüncü kiÅŸiye devredilmiÅŸ, satılmış hissenin mahkeme kararıyla alınması) halinde bu ÅŸufa ilamının infazında binde 18 harç tahsili gerekir. Tapu iptal ve tescil kararları irdelenerek tapu iptalinin bir ÅŸufa davası sonucu verildiÄŸinin tespiti halinde yukarıdaki pozisyon oranında harç tahsil edilmelidir. Åžufa ilamları 10 yıllık zaman aşımı süresine tabi olmayıp, 10 yıllık süre geçtikten sonra dahi infazı mümkündür (TKGM Gn.1322). İlgi: MK.734     Â
Taşınmazın cinsinin yapılı hale getirilmesi dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihi bu pozisyona girmektedir (Harç K.65). Bu pozisyona; KamulaÅŸtırılan taşınmazların kamulaÅŸtırmadan vazgeçilerek eski sahibi adına iade yoluyla tescili, ElbirliÄŸi mülkiyeti (iÅŸtirak) ÅŸeklinde kayıtlı taşınmazların paydaÅŸlar adına Paylı (müşterek) mülkiyet ÅŸeklinde tesciline iliÅŸkin iÅŸlemler dahildir. (İştirakın bozulmasında ayrıca her yıl için belirlenen tutarda maktu damga pulu yapıştırılır.) Ayrıca taşınmazın yüzölçümünün, malikin adı, soyadı ve baba adının düzeltilmesi gibi iÅŸlemler bu pozisyona girer. Mahkeme kararına istinaden yapılan tescillerde ise hemen bu pozisyona göre harç tahsil edilmemeli mahkeme kararına konu tapu iÅŸlemi ne ise o iÅŸlemin girdiÄŸi pozisyona göre harç hesaplanmalıdır. ÖrneÄŸin, muvazalı iÅŸlemin hükmen düzeltilmesinde binde 108, ÅŸufa hakkının kullanılmasına iliÅŸkin ilamlarda binde 15, hükmen kamulaÅŸtırmalarda binde 15 harç alınmalıdır. Mahkeme kararına konu tapu iÅŸlemi hiç bir pozisyona girmiyorsa her nevi kayıt tashihi olarak kabul edilip onbinde 5 oranında harç alınmalıdır. BoÅŸanma ilamında eÅŸlerden birine veya çocuklara, diÄŸer eÅŸin taşınmazının bırakılması halinde bunun tescili kendisine taşınmaz bırakılan eÅŸin istemi üzerine yapılır ve onbinde 5 oranında kayıt tashihi harcı alınır. Evlenen kadının soyisim deÄŸiÅŸikliÄŸinde yeni soyisminin tapu kütüğüne iÅŸlenmesi istenirse yine onbinde 5 harç alınır. Ancak, evlenerek soyisminin deÄŸiÅŸtiÄŸi nüfus kayıtları veya evlenme cüzdanı ile kanıtÂlanabildiÄŸi takdirde bu belgelerin örnekleri dosyaya takılarak soyisim tashihi yapılmadan taşınmazın tasarruf edilmesi de mümkündür. Tapu ve Kadastro idarelerinin sebep olduÄŸu hatalar harç alınmadan düzeltilir (TKGM. Gn.1458). İpoteÄŸin tescili sırasında yapılmış olan hataların düzeltilmesi halinde ipotek miktarı üzerinden onbinde 5 tapu harcı tahsil edilir. Hisseli taşınmazlardaki tashih iÅŸlemlerinde harç hisseye tekabül eden deÄŸer üzerinden hesaplanır. Ancak cins tashihi gibi taşınmazın tümünü ilgilendiren düzeltme iÅŸlemlerinde harç taşınmazın tümünün deÄŸeri üzerinden hesaplanacaktır. Şirketlerin birleÅŸme devralma, bölünme iÅŸlemleri sonucu tapuda yapılacak tashih iÅŸlemleri esasen bu pozisyona girmekle beraber harçlar kanunun 123. Maddesinde yapılan deÄŸiÅŸiklikle bu iÅŸlemler harçtan istisna tutulmuÅŸtur.   İlgi: TST.85, TKGM.Gn.1458  Â
|
TERKİN  Â
|
Her terkin harca tabi deÄŸildir. Sadece, tescil veya ÅŸerhi yapılırken harç alınmış iÅŸlemlerin terkininde harç alınır. Beyanlar sütunu dışındaki sütunlara yazılan hususların çoÄŸu (resmi dairelerden gelenler dışında) harca tabidir. Bu nedenle bunların terkinlerinde de harç alınması zaruridir. Ancak beyanlar sütununa yazılan hususlar biraz farklıdır. Bu sütuna yazılanların büyük bir çoÄŸunluÄŸu üçüncü kiÅŸileri aydınlatıcı ve uyarıcı mahiyettedir ve harç alınmadan yazılır. Özellikle beyanlar sütununda yapılacak terkinlerde, buraya yazılırken harç alınıp alınmadığına bakılarak terkininde harç alınıp alınmayacağının belirlenmesi gerekir. Bir kaydın terkinine yönelik mahkeme kararının infazında da terkin harcı alınır. İlgi: MK.1027, TST.78Â
  Â
Â
| KOOPERATİFLERDE FERDİLEŞME   15. Yapı kooperatiflerinin ortaklarına dağıtacağı gayrimenkullerin ortaklar adına tescilinde kayıtlı değer üzerinden, (Binde 1.8)  |
FerdileÅŸme aÅŸamasında kooperatif temsilcilerince bağımsız bölüm numaralarıyla tahsis yapılacak kiÅŸilerin bildirilmesi ve bunlara ait nüfus cüzdan örneklerinin veya bilgilerinin yetki belgesiyle birlikte ibrazı tescil için yeterlidir. Kura keÅŸidesi veya genel kurul kararı istemeye gerek yoktur. Binde 1.8 oranındaki ferdileÅŸme harcı, ortaklara dağıtılan her bağımsız bölümün beyan edilen deÄŸeri üzerinden lehine iÅŸlem yapılan kooperatif üyesini temsilen kooperatif yetkililerinÂden alınır.       İlgi: Koop.K.81Â
  Â
Â
HARİTA KOPYASI  Â
|
Birden fazla parseli içeren pafta kopyası veya röperli kroki verildiğinde içerdiği her parsel için ayrı harç alınır. İlgi: TST.101
  Â
Â
| KAYIT VE BELGE ÖRNEĞİ   17. İlgililerin isteği üzerine gayrimenkullere ait verilecek kayıt örneklerinin her birisiyle çıkarılacak belge örneklerinin beher sayfasından (Fotokopiler dahil) (2003’de 2.250.000 TL.)  |
20 satır bir sayfa ve elli harf bir satır itibar olunur. Son sayfa 20 satırdan eksik de olsa bir sayfa sayılacaktır (Harç K.135), Fotokopi suretiyle suret çıkarılması da harca tabidir. Fotokopinin “aslı gibidirâ€? ÅŸeklinde onaylanıp onaylanmadığının önemi yoktur.  Â
İlgi: MK.1017,1020, TST.101   Â
Â
Â
| PAYLI MÜLKİYETİ DEVAM ETTİRME SÖZLEÅžMESİ   18. Taksim hakkının bertaraf edilmesinde bunun beyanlar hanesine iÅŸlenÂmesinde gayrimenkulün kayıtlı deÄŸeri üzerinden, (Binde 9)  |
Paylı (müşterek) mülkiyette taksim hakkı hukuki bir tasarrufla 10 seneden fazla süreli olmamak kaydıyla kısıtlanabilir. PaydaÅŸlar arasında yapılacak bu paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğünün beyanlar hanesinde belirtilmesi mümkündür (TKGM.Gn.1229). Bunun için istem belgesi düzenlenir ve binde 9 oranında harç tahsil edilir. Bu kayıt terkin edilmeden tarafların taksim talebi olursa reddedilir. İlgi: MK.698Â
  Â
Â
| MUVAZAA   19. Muvazaa tarikiyle vaki tescillerin hükmen düzeltilmesinde kayıtlı değer üzerinden, (Binde 108)  |
Muvazaa Borçlar Kanununun 18 inci maddesinde düzenlenmiÅŸtir. MuvaÂzaa, gerçek ismi ve niteliÄŸi saklanarak, baÅŸka bir isim altında üçüncü kiÅŸileri aldatmak için göstermelik olarak yapılan iÅŸlemdir. Mirastan mal kaçırmak için bağışlandığı halde satış gibi gösterilen iÅŸlem, hacizden kaçmak için yapılan göstermelik satış örnek gösterilebilir. Bu tür muvazaalı (göstermelik) iÅŸlemler muvazaa ve ÅŸekil yetersizliÄŸinden mahkemece iptal edilebilmektedir. Bu nedenÂle tapu iptali ve tescil davaları sonucu verilen kararlar irdelenerek, muvazaalı iÅŸlemin iptali söz konusu olduÄŸu hallerde eski malik (muvazaalı satış yapan malik) adına yeniden tescil için binde 108 harç alınması gerekir.   Â
Â
| SATIŞ - Ö.K.B. – TRAMPA - CEBRİ İCRA - ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ - KAMULAŞTIRMA   20.a.) Gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlak vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şuyuun izalesi hallerinde satış bedeli, istimlaklarda takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı, (Binde 15)  |
1. Satış (BK.213)                                   5. Cebri İcra (TST.21/e) 2. Ö.K.B. (BK.511)                       6. Ortaklığın giderilmesi (TST.21/e)Â
3. Kaydı Hayat ile İrad (BK.507)   7. KamulaÅŸtırma (TST.21/d) 4. Trampa (BK.232)Â
Bu iÅŸlemlerde taraflardan ayrı ayrı binde 15 oranında harç alınır. Satış, Ö.K.B., Ölünceye Kadar Gelir SözleÅŸmesi karşılığı gayrimenkul temliki ve Trampa akitlerinde devir ve iktisap için ödenen bedelden az olmamak üzere kayıtlı deÄŸer üzerinden harç hesaplanır. Trampada trampa edilen her taşınmazın kayıtlı deÄŸeri üzerinden ayrı ayrı harç hesaplanır. Cebri icra, ortaklığın giderilmesi hallerinde ihale kararında yazılı bedel üzerinden harç hesaplanır. İhale kararı eski tarihli ise ihale bedeli üzerine yeniden deÄŸerleme oranları uygulanır. Cebri ihalede satıcının harcı icra dairesince tahsil edilmiÅŸ ise (yeni harç oranları üzerinden) sadece alıcının harcı alınır. KamulaÅŸtırma Kanununun 7 nci maddesine göre konan belirtme ile 31/b’ ye göre konan ÅŸerhlerden ve bunların terkininden harç alınmaz. Ancak kamulaÅŸtırmanın tescili ister rıza’en feraÄŸ ÅŸeklinde olsun, ister hükmen olsun harca tabidir. Harç oranı tarafların her biri için binde 15, toplam binde 30’ dur. KamulaÅŸtırma Kanununun 29 uncu maddesi gereÄŸince kamulaÅŸtırÂmalarda tahsil edilmesi gereken her iki tarafa ait toplam binde 30 oranındaki tapu harcının, kamulaÅŸtıran idareden tahsili cihetine gidilmesi, kamulaÅŸtıran idarenin Harçlar Kanununun 59 uncu maddesine göre harçtan muaf olması halinde harç tahsil edilmeden kamulaÅŸtırma taleplerinin karşılanması gerekir. Çünkü kamulaÅŸtırmanın gerektirdiÄŸi tapu harç ve giderlerinin tümünün kamulaÅŸtırıcı idare tarafından ödenmesi gerekmektedir (TKGM.Gn.1483). KamulaÅŸtırılan taşınmaz malın kamulaÅŸtıran idare adına tescili için alınması gerekecek ifraz, tashih ve benzeri iÅŸleme iliÅŸkin harcın harç bağışıklığı yoksa kamulaÅŸtıran idareden alınması gerekir. Taşınmaz sahibinin kamulaÅŸtırmayı ve takdir edilen bedeli yerinde görerek takrir verme isteminde bulunması bu durumu deÄŸiÅŸtirmez, yine harcın muafiyeti yoksa, kamulaÅŸtırıcı idareden alınması gerekir.Â
  Â
Â
ZİLYETLİK DEVİR SÖZLEÅžMESİ  Â
|
Tapuda kayıtlı bulunmayan gayrimenkullerin zilyetlik devir sözleÅŸmelerini yapma yetkisi tamamen noterlere ait olduÄŸundan bu fıkranın tapu sicil müdürlüklerini ilgilendiren bir yönü yoktur. (Bkz.1512 sayılı Noterlik Kanunu)   Â
Â
| AYNi SERMAYE   b.) Gayrimenkullerin, irtifak haklarının ve gayrimenkul mükellefiyetinin sermaye şirketlerine sermaye olarak konulmasında ticaret mahkemesince tayin olunan değer üzerinden devir alan için ve gayrimenkul devir hallerinde devir eden için, (Binde 36)  |
Ticaret ÅŸirketlerine sermaye olarak gayrimenkul veya gayrimenkul üzerindeki mülkiyetten baÅŸka ayni haklar sermaye olarak konabilir (TTK. 140/3, 143/2). Åžirket ana sözleÅŸmesinde yer alan ayni sermayenin ÅŸirketin mülkiyetine geçmesi için resmi senet düzenlemeye gerek yoktur. Åžirket yetkilisinin talebi ile ÅŸirket adına tescil yapılır. Gayrimenkul malikinin (ÅŸirket ortağının) rızasını aramaya gerek yoktur. Yetki belgesinde ÅŸirketin hangi iÅŸleri yapacağı, temsilcileri ve nelerin ayni sermaye olarak konacağı belirtilmiÅŸ ise, bilirkiÅŸilerce yapılan deÄŸer takdirinin Ticaret (olmayan yerlerde Asliye Hukuk) Mahkemesince tasdik edilmiÅŸ olması halinde bu deÄŸerler üzerinden her iki taraftan ayrı ayrı binde 36 oranında harç tahsil edilir.  Şirket ana sözleÅŸmesinde yer almayan gayrimenkul malların ayni sermaye olarak konulması talep edilirse gayrimenkul maliki ile ÅŸirket temsilcisi arasında resmi senet düzenlenir ve ticaret mahkemesince tayin olunan deÄŸer üzerinden her iki taraftan ayrı ayrı binde 36 harç hesaplanır (Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğünün 21.11.1998 gün ve 73049 sayılı yazısı).Â
Yukarıda açıklandığı üzere, ÅŸirketlere ayni sermaye olarak gayrimenkul konulması halinde, Harçlar Kanununa ekli (4) sayılı Tarifenin 20/b bendine göre tapu harcı tahsil edilmektedir. Ana kural bu olmakla beraber, 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun geçici 23 ve 28. maddeleri ile bu ana kurala istisna getirilmiÅŸtir. Buna göre, kurumların üretim veya turizm yatırım veya iÅŸletme belgesine sahip turizm tesislerinin ve bu tesislere iliÅŸkin gayrimenkullerin tamamının veya bir kısmının, teÅŸvik belgeli yatırım yapmak üzere kurulacak olan bir sermaye ÅŸirketine veya yeni kurulacak olan yabancı ortaklı bir anonim ÅŸirkete sermaye olarak konulması halinde yapılacak tescil iÅŸlemleri tapu ve kadastro harçlarından istisnadır (5422 sy. KVK. Geçici Md.23,28).Â
5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 23. Maddesinde ise, kurumlar vergisi mükellefi olan ÅŸirketlerin en az iki yıldır ÅŸirketlerinin aktifinde kayıtlı bulunan gayrimenkulleri satıp, bundan doÄŸan kazancı sermayeye eklemeyi taahhüt ederlerse bu gayrimenkul alım satımı nedeniyle ödenmesi gereken toplam Binde 30 tapu harcının alınmayacağı belirtilmiÅŸtir. İlgi: TKGM.Gn.1513Â
  Â
Â
| TAŞINMAZ YÜKÜ (GAYRİMENKUL MÜKELLEFİYETİ)    c.) Gayrimenkul mükelefiyetinin tesis ve devir yoluyla iktisabında tesis ve devir için ödenen bedel üzerinden (Bu bedel muayyen zamanlarda bir şey yapmak veya vermekten ibaret olduğu taktirde mükellefiyet bedeli beher sene verilecek veya yapılacak şeylerin 20 misline eşit sayılır) devir alan için, (Binde 15)  |
Gayrimenkulün niteliği ile ilgili bulunan mükellefiyetler (taş, kum, çakıl, ağaç, toprak vermek gibi), resmi senetle tesis edilebilmekte ve tesisinden sonra başkalarına devire konu olabilmektedir. Bu hakkın bedelli kurulması veya bedelli devri halinde ödenen bedel üzerinden binde 15 oranında harç tahsil edilir. Bedel açıkça gösterilmeyip de, belirli zamanlarda bir şey yapmak veya vermekten ibaret ise, harca esas bedel her sene verilecek veya yapılacak şeylerin 20 mislinin değeri sayılır. İlgi: MK.839, TST.30
Â
| DAİMİ VE MÜSTAKİL HAK   d.) Gayrimenkul hükmündeki daimi ve müstakil hakların tesis ve devri için, ödenen bedel üzerinden (Bu bedel bunların ayrı kayıtlı değerleri mevcut ise bu değerden, mevcut değilse üzerlerinde bu hakların tesis edildiği gayrimenkullerin emlak vergisi değerinin yarısından aşağı olamaz) devir alan için, (Binde 15)  |
30 yıl ve daha uzun süreli bulunan ve üçüncü kiÅŸilere devri yasak olmayan, mirasçılara intikali mümkün bulunan irtifak hakları (kaynak ve üst hakkı gibi) talep halinde tapu kütüğünde ayrı bir sayfaya tescil edilebilmektedir. Bu haklar resmi senet düzenlenerek baÅŸkalarına devredilebilmekte, ipotek edilebilÂmektedir. Daimi ve müstakil hakkın deÄŸeri gayrimenkulün emlak vergisi deÄŸerinin yarısından aÅŸağı gösterilemez. Bu hakkın bazen ayrı kayıtlı deÄŸeri de olabilmektedir. Eski hukukumuzdan kaynaklanan ve bu gün artık tesisleri mümkün olmayan henüz tasfiye olmamış haklar dahi talep halinde tapu kütüğünden müstakil bir sayfaya kaydedilmektedir. Ege Bölgesinde bulunan muhdesat niteliÄŸindeki zeytin aÄŸaçları buna örnek gösterilebilir. Müstakil sayfadaki bu hakların devrinde resmi senet düzenlenmekte ve sanki bir gayrimenkul gibi tedavül yapılmaktadır. Bu hakların devrinde alınacak harç oranı binde 15’ dir. İlgi: MK. 751, TST.10
Â
|     İRTİFAK HAKKI TESİS VE DEVRİ e.) Gayrimenkul üzerine irtifak hakkı tesis ve devrinde (634 Sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre yapılan kat irtifakları hariç olmak üzere) tesis ve devir için ödenen bedel üzerinden devir alan için, (Binde 15)  |
İrtifak hakkı tesisi: Gayrimenkul üzerine bedelli olarak üst, geçit, intifa, sükna, kaynak gibi bir irtifak hakkı tesis edilmek istendiÄŸinde resmi senet düzenlenerek, tesisi için ödenen bedel üzerinden sadece lehine irtifak hakkı kurulan taraftan binde 15 harç alınır. Mahkeme kararına istinaden irtifak hakkı tesisinde de bu pozisyona göre harç alınır. Ancak Kat Mülkiyeti Kanununun 55 inci maddesi ile harçtan muaf tutulduÄŸundan, kat irtifakı tesisi taleplerinde harç alınmaz. İrtifak hakkının devri: İrtifak haklarından devri kabil olanların devrinde de resmi senet düzenlenerek sadece devir alandan ödenen bedel üzerinden binde 15 oranında harç alınır.Â
İrtifak hakkındaki değişiklik: İrtifak hakkının yerinin, kapsamının süresinin, şartlarının bedelli veya bedelsiz değiştirilmesi, resmi senetle olur ve tashih harcı tahsil edilir. İlgi: MK.779,TST.30
  Â
Â
KURU MÜLKİYET SATIŞIf.) İvaz karşılığında kuru mülkiyet iktisabında devir bedeli üzerinden devir eden ve devir alan için ayrı ayrı, (Binde 15)    |
Mülkiyet kavramı kendi içinde bölündüğünde ikiye ayrılır (a.kuru mülkiyet, b.intifa hakkı). Taşınmazın emlak beyan deÄŸerinin 1/3’ü kuru mülkiÂyetin deÄŸeri, 2/3’ü ise intifanın deÄŸeri olarak kabul edilir. Kuru mülkiyet satışı iki ÅŸekilde karşımıza çıkar: a) İntifası baÅŸkasına ait taşınmazın maliki üzerinde sadece kuru mülkiyet bulunacağından bu kuru mülkiyetin satışı,Â
b) Bir taşınmaz veya hissenin mülkiyetine sahip olanın intifa hakkını üzerinde tutarak sadece kuru mülkiyetini satışı. Her iki halde de taşınmazın emlak deÄŸerinin 1/3’ünden aÅŸağı olmamak üzere bildirilen bedel üzerinden binde 15 oranında tapu harcı hesaplanır.Â
  Â
Â
| 2-Kadastro Harçları  Â
Kadastro iÅŸlemleri sonucunda tapu siciline tescil edilen gayrimenkullerde kayıtlı deÄŸer üzerinden: a) Tapuda murisi ve ya kendi adına kayıtlı olup da tespitte hazır bulunanlara ait gayrimenkullerin kadastrolanmasında,Â
(Binde 5.4) b) Tapuda murisi veya kendisi adına kayıtlı olup da tespitte hazır bulunamayanlara ait gayrimenkullerin kadastrolanmasında,Â
(Binde 9) c) Aslen senetsiz gayrimenkullerin zilyedi adına kadastrolanmasında tespitte hazır bulunanlardan, (Binde 7.2) d) Aslen senetsiz gayrimenkullerin zilyedi adına kadastrolanmasında tespitte hazır bulunmayanlardan, (Binde 10.8) (Yukarıdaki fıkralar gereğince ödenecek harç miktarı her parsel için her yıl için belirlenen maktu harç miktarından aşağı olamaz.)   |
Kadastro yapılan taşınmaz mallara emlak vergisi son beyan dönemi dikkate alınarak dört sayılı tarifede gösterilen oranlarda, kadastro harcı tahakkuk ettirilir (Kadastro K.36). Kadastro yapılan yerlerde, emlak vergisi değeri belli olmayan taşınmaz mallara kadastro ve dava harcıyla yargılama giderlerine esas olmak üzere kadastro komisyonunca kıymet takdir edilir. (Emlak Vergisi Değeri Bulunmayan Taşınmaz Malların Kıymetinin Takdiri Hk. Yönetmelik
